MENSENRECHTEN IN KAZACHSTAN

Kazachstan is een republiek met een dictatoriaal regime. Sinds de onafhankelijkheid in 1991, wordt de regering gecontroleerd door president Nursultan Nazarbaev, de vroegere leider van de socialistische Sovjetrepubliek van Kazachstan. Nazarbaev werd in 1999 herverkozen met 81,7 procent van de stemmen. De volgende presidentsverkiezingen gaan door in 2006.

Het Jaarraport 2003 van Human Rights Watch schetst uitgebreid de mensenrechtensituatie in Kazachstan. In 2002 zette de regering alle kritische media en politici van de oppositie aan de kant zodat de druk om tot hervormingen te komen afnam. De repressie van onafhankelijke media werd kritiek. Journalisten werden aangevallen en geslagen, bedreigd met de dood en in gevangenissen gestopt. Vooral journalisten die corruptie aanklaagden van regeringsleden en de omgeving van president Nazarbaev werden extra hard aangepakt.

Volgens Amnesty International zijn er elk jaar tussen 40 en 60 mensen die de doodstraf moeten ondergaan. Foltering en misbruik van verdachten zijn gemeengoed in Kazachstan. Amnesty meldt dat er ernstig rekening wordt gehouden met de mogelijkheid dat mensen ter dood zijn veroordeeld na het afleggen van verklaringen terwijl ze werden gefolterd. (1)

BUITENLANDSE INVESTERINGEN

De mensenrechtensituatie in Kazachstan vormt echter geen beletsel voor buitenlandse multinationals om te investeren in dit land. Sinds enkele jaren kent Kazachstan een fenomenale economische groei, dank zij de stijging van de olieprijzen en massale buitenlandse investeringen. Deze investeerders kijken verlekkerd naar de gigantische olie-en gasreserves, die van Kazachstan potentieel één van de grootste olie- en gasproducenten ter wereld maken. (2)

Een voorbeeld is het Belgisch-Franse Tractebel, dat enkele jaren terug een belangrijk deel van de elektriciteits- en aardgasnetwerken in handen had. Zelfs de voormalige Belgische premier Dehaene kwam Tractebel ostentatief een duwtje in de rug geven. Ondertussen is deze nutsgroep met hangende pootjes afgedropen, niet zonder een onfrisse geur van corruptieschandalen achter te laten. “Het gerecht onderzoekt momenteel aanwijzingen dat Tractebel corruptie zou gepleegd hebben in o.m. Kazachstan (…). Ondertussen vordert de Bijzondere Belastingsinspectie (BBI) 188 miljoen euro van de Frans-Belgische nutsgroep. De grootste bijkomende aanslag die de Belgisch fiscus ooit oplegde aan een bedrijf. De belastingsadministratie meent dat Tractebel voor zijn investeringen in elektriciteits- en aardgasvoorzieningen in Kazachstan een geheime commissie betaalde (…) De desinteresse van de media, op enkele uitzonderingen na (De Morgen, Tendances, Le Soir), voor wat vermoedelijk een van de grootste schandalen uit de Belgische naoorlogse geschiedenis is, vele male omvangrijker dan bijvoorbeeld de Ibramco of Augusta affaire, is opvallend en eigenlijk zorgwekkend.” (3) In België worden nochtans geen journalisten op straat in elkaar geslagen of in gevangenissen gestopt. Zelfdisciplinering?

HET BELGISCH ASIELBELEID

In 2000 waren er 894 asielaanvragen van vluchtelingen uit Kazachstan, 0 mensen kregen asiel.



(1) Persdossier van europarlementslid Bart Staes over de mensenrechtensituatie in Kazachstan, 27/5/2003
(2) Belgische Dienst voor Buitenlandse Handel
http://www.obcebdbh.be/export/centre-information/publications/etudes/monographies-pays/2002_nl/kazachstan/kazachstan-integraal.pdf
(3) HRM News 74 (29/10/2002): Standpunt, http://www.hrm.net
(4) Percentage van erkenningen in België per nationaliteit voor de periode 01/01/00 tot en met 31/12/00
http://www.kleinkasteeltje.be/nl/belgie/erkenningen_'99.htm

Amnesty International klaagt niet alleen de mensenrechtensituatie in Kazachstan aan, maar geeft ook forse kritiek op het Belgisch asielbeleid:

"Belgisch Asielbeleid stoot op kritiek van Amnesty International (landenrapport 2003)"

http://belgium.indymedia.org/news/2003/06/68147.php